Tình huống

Dịch vụ kdc-poller gọi health check của API tại http://api.kdc.lab:8095/health mỗi 3 giây. Sau đợt "chuyển API sang máy mới" tuần trước, log tràn ngập health check failed. Đội API khẳng định API vẫn chạy ngay trên máy này.

Nhiệm vụ: làm kdc-poller gọi được API, không sửa mã nguồn hay unit của poller, và viết RCA.

Vì sao cần học

"It's always DNS" là câu đùa quen thuộc của người vận hành, vì lỗi phân giải tên trông giống lỗi mạng, lỗi firewall hoặc lỗi ứng dụng. Kỹ năng then chốt là kiểm tra tên được phân giải theo đúng đường ứng dụng dùng, không theo công cụ bạn quen tay.

Mục tiêu

• Phân biệt timeout (gói tin không có trả lời) với connection refused (máy đích từ chối).
• Kiểm tra phân giải tên bằng getent hosts, hiểu vì sao dig có thể cho kết quả khác.
• Đọc thứ tự nguồn trong /etc/nsswitch.conf và quy tắc dòng đầu tiên thắng trong /etc/hosts.

Điều kiện tiên quyết

• Bài Lệnh mạng và cấu hình bền vững bằng nmcli.

Tạo sự cố

Đọc kỹ script, lưu vào ~/break-dns.sh trên VM, chạy sudo bash ~/break-dns.sh.

#!/usr/bin/env bash
# KDC Break/Fix: DNS. Chỉ chạy trên VM lab có /etc/kdc-lab.
set -euo pipefail
[[ $EUID -eq 0 ]] || { echo "Chạy bằng sudo." >&2; exit 1; }
grep -qs '^KDC-LAB' /etc/kdc-lab || { echo "Không thấy marker /etc/kdc-lab; script chỉ chạy trên máy lab." >&2; exit 1; }
read -r -p "Script sẽ tạo kdc-api-v2, kdc-poller và sửa /etc/hosts. Tiếp tục? [y/N] " answer
[[ $answer == y ]] || exit 1

for name in kdc-api-v2 kdc-poller; do
  id -u "$name" &>/dev/null || useradd --system --no-create-home --shell /usr/sbin/nologin "$name"
done
install -d -m 755 /opt/kdc-dns
cat > /opt/kdc-dns/api.py <<'PY'
from http.server import BaseHTTPRequestHandler, HTTPServer


class Health(BaseHTTPRequestHandler):
    def do_GET(self):
        body = b"ok\n"
        self.send_response(200 if self.path == "/health" else 404)
        self.send_header("Content-Length", str(len(body)))
        self.end_headers()
        self.wfile.write(body)


HTTPServer(("127.0.0.1", 8095), Health).serve_forever()
PY
cat > /opt/kdc-dns/poller.sh <<'SH'
#!/usr/bin/bash
while :; do
  if curl -fsS --max-time 2 "http://${API_HOST}:8095/health" >/dev/null; then
    date --iso-8601=seconds > "$STATE_DIRECTORY/last-ok"
  else
    echo "health check to ${API_HOST} failed" >&2
  fi
  sleep 3
done
SH
chmod 755 /opt/kdc-dns/poller.sh

cat > /etc/systemd/system/kdc-api-v2.service <<'UNIT'
[Unit]
Description=KDC API v2

[Service]
User=kdc-api-v2
ExecStart=/usr/bin/python3 /opt/kdc-dns/api.py
Restart=on-failure

[Install]
WantedBy=multi-user.target
UNIT
cat > /etc/systemd/system/kdc-poller.service <<'UNIT'
[Unit]
Description=KDC health poller

[Service]
User=kdc-poller
Environment=API_HOST=api.kdc.lab
StateDirectory=kdc-poller
ExecStart=/opt/kdc-dns/poller.sh
Restart=on-failure

[Install]
WantedBy=multi-user.target
UNIT

# Ghi đè tại chỗ để giữ nguyên inode và SELinux label của /etc/hosts.
grep -v 'api\.kdc\.lab' /etc/hosts > /tmp/kdc-hosts || true
cat /tmp/kdc-hosts > /etc/hosts && rm -f /tmp/kdc-hosts
echo '10.255.255.1  api.kdc.lab   # API cũ, đã chuyển đi' >> /etc/hosts
rm -rf /var/lib/kdc-poller
systemctl daemon-reload
systemctl enable --now kdc-api-v2.service kdc-poller.service
echo "Đã tạo sự cố. Bắt đầu từ: journalctl -u kdc-poller -f"

Bấm Kiểm tra kết quả một lần để thấy trạng thái xuất phát.

Điều tra

1. Symptom: log của poller nói gì, mỗi lần thất bại mất bao lâu?
2. Scope: API có trả lời khi gọi bằng địa chỉ IP không?
3. Layer: lỗi nằm ở kết nối TCP hay ở bước trước đó?
4. Evidence: tên api.kdc.lab được phân giải ra đâu, từ nguồn nào?
5. Fix: sửa nguồn phân giải, xác minh bằng chính cách ứng dụng phân giải tên.

Đọc các công cụ điều tra

curl -v <URL> in chi tiết kết nối/request/response để xác định điểm lỗi; -v ở curl là verbose. getent hosts <tên> dùng cơ chế phân giải của hệ điều hành, còn dig <tên> và nslookup <tên> hỏi DNS server, thường không đọc /etc/hosts. grep -n kdc.lab /etc/hosts thêm số dòng (-n) để dễ tìm vị trí cấu hình. resolvectl flush-caches xóa cache của systemd-resolved khi dịch vụ này đang được sử dụng; không cần chạy nếu máy không dùng nó.

Gợi ý (chỉ mở khi bế tắc)

• Mức 1, hướng nhìn: mỗi lần thất bại mất đúng 2 giây: đó là timeout, không phải bị từ chối.
• Mức 2, công cụ: curl -v http://127.0.0.1:8095/health, getent hosts api.kdc.lab, grep hosts /etc/nsswitch.conf, grep -n kdc.lab /etc/hosts.
• Mức 3, một bước: trong /etc/hosts, dòng đầu tiên khớp tên sẽ thắng. Thêm dòng đúng ở cuối file không có tác dụng khi dòng cũ vẫn còn.

Viết RCA

Tạo ~/kdc-labs/rca/dns.md:

# RCA: kdc-poller timeout khi gọi api.kdc.lab

## Triệu chứng
## Evidence
## Nguyên nhân gốc
## Cách sửa
## Phòng tránh

Trong Phòng tránh, nghĩ về: ai được sửa /etc/hosts, vì sao nên dùng DNS nội bộ, và TTL/cache ảnh hưởng thế nào khi đổi bản ghi DNS thật.

Tự kiểm tra (Verification)

getent hosts api.kdc.lab
journalctl -u kdc-poller -n 5 --no-pager
sudo cat /var/lib/kdc-poller/last-ok

Chọn server và bấm Kiểm tra kết quả.

Ghi chú production

• dig và nslookup chỉ hỏi DNS server, bỏ qua /etc/hosts và cache cục bộ. Ứng dụng dùng thư viện hệ thống, nên getent hosts mới phản ánh đúng.
• Trên máy có systemd-resolved hoặc nscd, kết quả có thể bị cache; xóa cache sau khi sửa (resolvectl flush-caches).
• Khi chuyển dịch vụ sang máy mới, hạ TTL của bản ghi DNS trước vài giờ để client cập nhật nhanh. Module 02 sẽ thực hành.

Dọn dẹp

sudo systemctl disable --now kdc-poller.service kdc-api-v2.service
sudo rm -f /etc/systemd/system/kdc-poller.service /etc/systemd/system/kdc-api-v2.service
sudo systemctl daemon-reload
sudo sed -i '/api\.kdc\.lab/d' /etc/hosts
sudo rm -rf /opt/kdc-dns /var/lib/kdc-poller
sudo userdel kdc-poller; sudo userdel kdc-api-v2

Tài liệu chính thức

• hosts(5) · nsswitch.conf(5) · getent(1)
• curl documentation